Aroemi, aroemi : Een vreemdeling in Marokko

Besprekingen

‘Twee jaar verbleef de auteur (…) in Marokko, aan de zuidelijke voet van het Atlasgebergte. Hij komt er zomergasten tegen die de rest van het jaar als kut-Marokkaan door het leven gaan in Nederland, Berber-nationalisten, corrupte verkeerspolitiemannen, islamisten en dagdromenden werklozen. Marokko van onderaf bekeken.’ – Trouw.

‘Aroemi, Aroemi biedt (…) inzicht in een Marokkaanse plattelandsgemeenschap die in rap tempo moderniseert. En dat maakt dit boek waardevol.’ Hanan Nhass in Trouw

‘De Haas schuwt Marokkaanse taboes zoals homoseksualiteit en prostitutie niet. De schrijver is verbaasd over ,,de open en bijna sympathieke manier waarop de jongens over de hoeren praten. Bijna alle hoeren in Marokko komen uit het Atlasgebergte, menen de jongens. Want die vrouwen zijn van nature geneigd tot dit beroep. Ze kennen geen hasjoema, schaamte.'' Hanan Nhass in Trouw

‘(…) De soepele stijl die gehanteerd wordt maken (…) dat het een zeer leesbaar en toegankelijk boek is, waar iedereen die weleens in Marokko is geweest veel in zal herkennen en dat als een goede kennismaking kan dienen voor degenen die het land niet kennen’ - ZemZem

‘(…) Na zijn vorige jaar verschenen proefschrift schreef hij zijn meer persoonlijke ervaringen op in Aroemi, aroemi. Hij doet verslag van zijn aanpassingsproces in deze plattelandssamenleving, en beschijft met de nodige humor de snelle veranderingen in Marokko en in de belevingswereld van zijn inwoners’ – De Gelderlander

‘Zijn vorming als cultureel antropoloog en als sociaal geograaf, zijn kennis van het Marokkaans Arabisch en zijn langdurige verblijf maken Hein de Haas tot de ideale verslaggever over het Marokko aan het begin van het nieuwe millenium’ – Abdelkader Benali en Herman Obdeijn in Marokko door Nederlandse Ogen

'(...) De Haas vertelt onderhoudend en met veel liefde over zijn veldwerkervaringen in Marokko. Tegelijkertijd geeft het boek inzicht in hoe de individuele, lokale, nationale en internationale situatie met elkaar verbonden zijn (…)' – Saharaberichten

‘De Haas is erin geslaagd zowat alle belangrijke maatschappelijke aspecten van de moderne Marokkaanse samenleving ter sprake te brengen, zonder dat het geforceerd overkomt: de positie van de vrouw, de moeizame omgang tussen de seksen, de sociale controle, de rol van de religie en de traditie, het opkomende fundamentalisme, de hoge werkloosheid, de verwarringen en frustraties van de jongeren, hun ambigue verlangen naar Europa, de problemen van het universitair onderwijs, de migratie, de corruptie, de macht van de makhzen (het staatsapparaat), de 'jaren van lood' en de repressie onder Hassan II, de beginnende politieke hervormingen van diens zoon Mohammed VI, het militante berberisme, etcetera. Opmerkelijk is dat De Haas het interne racisme ter sprake brengt in de verhouding tussen blanke en zwarte Berbers. Het is een thema dat in Marokko bijna volledig verdrongen wordt.’ Erwin Jans in De Tijd

‘De blonde aroemi (Arabisch voor westerling) wordt er gezien als een rariteit, vooral door kinderen. Overal rent de lokale jeugd hem achterna (…) Naast migratie komt ook het thema corruptie telkens ter sprake. Hanan Nhass in Trouw

‘Organisch gaat De Haas over van persoonlijke anekdotes naar meer algemene beschouwingen. De plattelandsgemeenschap waarin hij leeft en werkt wordt op die manier een aanvaardbare spiegel van de hele Marokkaanse samenleving, ook voor de belangrijkste verschuivingen in de stedelijke cultuur. Via de talrijke ontmoetingen en gesprekken met vrienden, medewerkers, kennissen en ambtenaren wordt het beeld geschetst van een samenleving die een pijnlijke crisis doormaakt: op het breukvlak van traditie en moderniteit, waartussen het fundamentalisme zich als alternatief gewrongen heeft (…)Toch is het boek geen klaagzang. Daarvoor houdt de auteur te veel van het land. Hij bezit ook voldoende humor en zelfkritiek om een en ander te relativeren.’ Erwin Jans in De Tijd.

‘[Het boek geeft] een beeld van Marokko dat de vele cliches die over dat land bestaan links laat liggen en aandacht vraagt voor de historische en sociale ontwikkelingen en de vele maatschappelijke reacties daarop.’ Erwin Jans in De Tijd.

‘Het boek is onderhoudend geschreven en heeft diepte (…) een integer beeld van de contacten tussen mensen van verschillende culturen en van hun uiteenlopende gezichtspunten’ Angeline van Achterberg in ViceVersa

'Voor ieder die in Nederland met Marokkaanse migranten te maken heeft, biedt het boek een mooi inzicht in het belang van migratie voor families en dorpen in Marokko, én in de ontwikkelingen in de huidige Marokkaanse samenleving.'– Contrast

‘Boeiend (…) Aanvankelijk beziet De Haas zijn omgeving met het milde oog van de buitenstaander. De misstanden, de armoede en de soms krampachtig vastgehouden tradities maken deel uit van een rommelige, romantische oorspronkelijkheid, die aangenaam contrasteert met het saaie, overgeorganiseerde Nederland.  Maar naarmate hij meer opgaat in de samenleving om zich heen, raakt hij doordrongen van het structurele karakter van de corruptie, de armoede en het ontbreken van elk perspectief voor de jonge generaties’ (…) Het beeld verschuift van een land dat zich onderscheidt door zijn kleurrijke exotisme naar een land dat zijn bevolking geen enkel materieel of intellectueel perspectief meer biedt, dat ten prooi is gevallen aan werkloosheid, analfabetisme, verveling, autoritair gezag en een verstikkende sociale moraal.’ Richard van Leeuwen in NRC Handelsblad

‘Het boek belicht de effecten van die de migratie van de Berbers naar het Westen geeft op de gebieden waar de migranten vandaan komen, in plaats van op onze eigen samenleving’ Angeline van Achterberg in ViceVersa

‘Aroemi, Aroemi (wat groepen kinderen roepen als ze op straat achter De Haas aanlopen; ‘aroemi’ betekent westerling) bevat 23 goed geschreven verhalen.  Het eerste verhaal gaat over zijn reis naar Marokko die hij als scholier uit Bolsward met een Interrailkaart maakte. Liefde op het eerste gezicht was het allerminst. ‘Wat een kloteland!’ is de laatste zin. Wat er aan deze conclusie voorafgaat is te spannend en te goed opgeschreven om hier te verklappen.  Het laatste verhaal gaat over zijn vertrek uit Marokko en het onbegrip dat hij ontmoet bij Marokkaanse ‘vrienden’ die van hem verwachten dat hij hun wens om naar het beloofde land Europa te emigreren kan realiseren. De verhalen zijn luchtig, levendig, vlot en realistisch geschreven (met veel goede dialogen) en staan boordevol sociaal-geografisch interessante observaties zonder dat het studieboekentaal wordt. Geografen zouden meer van zulke boeken moeten schrijven. Aanbevolen voor studenten en onderzoekers (vanwege de menselijke dilemma’s waarvoor onderzoekers zich geplaatst zien), en mensen die Marokko, of beter de Marokkanen, willen leren kennen.’ – Geografie